ANA SAYFA  |   İLETİŞİM   |   İNDİR  |  ENGLISH 
 


İç Kaynak Dergisi


İndir (.doc)

İÇ KAYNAK DERGİSİ | Sayı:3

EMRE’nin Konuşmaları:3

Muhterem okuyucularımıza bu sayımızda Emre’nin bir papazla olan konuşmasını takdim ediyoruz.

Emre’nin, şimdiye kadar yazılmasına müsaade etmediği bu konuşmanın (İç Kaynak) da neşredilmesini İktisat Fakültesi talebelerinden Sait Doğan rica etmiştir. Bu temiz ve âşık gencin ricasını kıramayan Emre, o konuşmanın yazılmasına müsaade etti.

Konuşmanın üzerinden beş altı sene gibi uzun bir zaman geçtiği için, bütün teferruatı hatırlamak bizim için mümkün olmadı. Bunun için o konuşmada bulunanların mâlûmatına müracaat ettik.

O konuşmada bulunanlar: İsmail Emre, 15-20 gün kadar evvel vefat eden ve o zaman Belediye Zâbıta Komiseri bulunan Celâl Çalım, o zaman Ticaret Lisesi öğretmenlerinden olan, şimdi çiftçilik ve ticaretle meşgul bulunan Mahmut Kurdak, Devlet Demiryolları Adana Gar Anbarı memurlarından Galip Mansuroğlu, (Doğruluk) hazır elbise mağazası sahibi Salih İnan, Adliye karşısındaki (Güzel İzmir) kıraathanesi sahibi Abdi Çakar ve o zaman Adana Lisesi Edebiyat öğretmeni olan Şevket Kutkan olmak üzere yedi kişiydiler.

Emre’nin, Galip Mansuroğlu’nun, Mahmut Kurdak’ın ve Şevket Kutkan’ın hatırlayabildikleri kısımların da ilâve edilmiş olduğu o konuşmayı Abdi Ağa’nın dilinden dinleyelim:

Abdi Çakar – Papaz, Kerem Ali’nin dükkânına uğramış. Dükkânda Kerem Ali ve Hacı isminde bir arkadaşla konuşurken, papaz: (Ben Kur’ânın Allah kelâmı olmadığını, Muhammed’in de hak Peygamber olmadığını yine Kur’ânla isbat edeceğim! Müftü, hoca, hacı, kim varsa çıksın karşıma!) demiş.

Ben dükkâna gittiğimde Hacı çok kızgındı. Kerem Ali: (Hah! Abdi geldi) dedi. Ben de (ne var?) deyince, papazın sözlerini tekrar ettiler.

Hacı hâlâ hiddetliydi. Ben bu işin hiddetle ve küfürle halledilemeyeceğini, bunun aczden başka bir şey olmayacağını anlatmak istedim ve ilâve ettim: (Ben belki bu papazla konuşacak birini bulurum) dedim. Onlardan ayrıldıktan sonra bâzı arkadaşlara bu papazla konuşabilecek bir hoca bilip bilmediklerini sordum (Var ama o deli ile kim uğraşacak…) dediler.

Papazın bu iddiasını bâzı hocalar ve din adamları da işitmişler, fakat hiçbiri papazla konuşmaya yanaşmıyordu. Sadece: (O, Kur’âna îmân etse, zaten böyle bir şey söylemez) demişler.

Bu mesele beni mütemâdiyen meşgul ediyordu. Fakat bu arada da günler gelip geçiyordu. Bir gün papaz Kerem Ali’nin dükkânına yine geldi. Ben sordum: (Siz böyle böyle söylemişsiniz doğru mu?) dedim. (Evet kuzum. Kur’ân da; “Yâ Muhammed bir mümin kadın nefsini sana hibe ederse, sen de onu nikâhlamak istersen, bunu diğer müminlere değil, yalnız sana helal ettik.) (Ahzâb suresi 50, diye bir ayet var. Hiç böyle Allah kelâmı olur mu?) dedi. Eve gelince Kur’âna baktım. Hakikatten âyet, onun dediği gibiydi; müteesir oldum.

Artık papaz her gün bir veya iki defâ, Adliye’ye giderken bana uğrayıp: (Ne oldu kuzum? Kur’âna baktın mı?) demeğe ve beni sıkıştırmaya başladı.

Evvelce dükkâna girmez, dışarıdan konuşurdu nedense… Bir gün onu dükkâna aldım. Papaz:(O âyeti oku. Onu okuyunca, Kur’ânın Hak kelâmı, Mehmed’in de hak Peygamber olmadığını anlayacaksın) dedi. Peygamberimize imânı ve hürmeti olmadığını anlatmak için Muhammed demiyor, Mehmet diyordu. Sonra sağ elinin parmaklarını bir araya toplayıp göğsüne küt! küt! vurdu; işte kuzum ben sizin Kur’ânın bu ayetiyle Lübnan’da Müslüman bir aileyi Hristiyan yaptım!) dedi. Nihayet bu hükme vardı: (Allah bir, Kitab’ı da birdir, o da İncil’dir.) dedi.

Ben dedim ki; İncil’den evvel gelen Zebûr ve Tevrat var… Papaz: (Onlar kitap değil) dedi. Ben: (Kur’ân, bu üç kitabı içine almıştır. Kur’ân da onlar gibi Hâk kelâmıdır ve son Peygamber Hz. Muhammed’e verilmiştir.) dedim. Papaz; (Senin aklın bu işe yetmez Müftünüzü çağır, bir heyet huzurunda bu meseleyi konuşalım. Ben o adamı ikna edeceğim ve iddiamı, Kur’ânla isbat edeceğim) dedi.

O günden sonra, gelip geçerken, (Oğlum, ne oldu? O meseleyi Müftü’ye söyledin mi? Ne zaman konuşacağız?) diye beni daha çok sıkıştırmağa başladı. Adamakıllı sıkışmıştım. Papaz gelip, manalı manalı yüzüme baktıkça ben terliyordum.

Nihayet ben bu meseleyi Galip’e açtım; (Bu papazla konuşacak bir hoca var mı?) dedim. Galip Mansuroğlu tereddütsüz (Var) dedi. (Kim?) dedim. (Kim olduğunu ne yapacaksın? Sen sâdece papaza: (Seninle konuşacak adam var, de!) dedi. (Sen var de diyorsun ama, onunla gidip konuşmadan, ondan söz almadan, ben papaza (Var) diyemem. Git, konuş, söz al ki ben de papaza söz vereyim ) dedim.

Bir gün sonra Galip geldi; (Tamam! Görüştüm. İster ben onun yanına gideyim, isterse o benim yanıma gelsin) dedi.

Galip bu sözü Cuma akşamı söylemişti. Cumartesi günü Bebekli Kilise’ye doğru inerken papaza rastladım. Yine (Ne oldu?) diye gözümün içine baktı. Ben de (Tamam) dedim. (Müftü mü?) dedi; (Hayır), (Hoca mı?) (Hayır), (Peki nasıl bir adam?) (Sana ne… maksat, seninle konuşması değil mi ? Seninle konuşacak. Onu ikna et ) dedim. (Peki) dedi. (Yarın saat ikide buraya gelin.) dedi.

Akşam Galip geldi. Ona papazın ertesi günü saat ikide bizi bekleyeceğini söyledim.
Mahmut Kurdağ’ın, Pazar günü papazla konuşulacağından haberi oldu: (Ben de geleceğim) diye ısrar etti. Ben (Hayır) dedim. O da (Arkanızı bırakmam; ben bu işe meraklıyım dinleyeceğim) dedi.

Pazar günü saat birden itibaren Galip, Salih İnan ve Mahmut Kurdak, Kemeraltı Camiisinin oradaki kahvede bekliyorlardı. Saat tam ikide ben Âbidinpaşa Caddesinde eski Şölen Lokantasının önünde bekliyordum. İsmail Emre, Celâl Çalım ve Şevket Kutkan Âbidinpaşa Caddesinden geldiler. Kendilerini ilk defa görüyordum. Ben de onlara katıldım. Biz dört kişi olarak kiliseye doğru yürüdük. Kahveden de onlar kalktılar. Ben onlara: (Siz gelmeyin, biz gidelim. Ben papazdan izin alırsam, sizi çağırırım) dedim. Çünkü papazla, benden başka kimse konuşmuyordu. Olabilir ki papaz, kalabalığı görünce çekinirdi. Onlar geri döndüler. Biz kilisenin kapısına geldik, kapıyı çaldım; hizmetçi kadın açtı. Kadına papaz efendiyi görmek istediğimizi söyledim. Aşağıdan çan gibi bir şey çaldı. Papaz yukarıdan baktı; beni görünce sevinçle:(Geldiniz mi?) dedi; (Evet) dedim.

Papaz, hizmetçi kadına bizi misâfir salonuna almasını söyledi, salona girdik, oturduk. Papaz efendi geldi. Hoşbeşten sonra papaza:(Dışarıda daha üç arkadaşımızın bulunduğunu, eğer müsaade ederse, onların da gelmek istediklerini, çünkü bu konuşmayı çok merak ettiklerini) söyledim; (Gelsinler kuzum) dedi (memnuniyetle). O arkadaşlar geldiler. Kahve ikram edildi.

Şimdi sözü Emre’ye bırakıyoruz:

Emre- Biz kilisenin kapısında papazın bizi kabul etmesini beklerken papaz yukarıdan bakıyordu. Ben Celâl efendiye, (Sen önden gir, papaz seni İsmail Emre zannetsin, seni muhatap tutsun) dedim. Celâl efendi tereddüt edip de (Olur mu?...) deyince ben: (Böyle lâzım…) dedim. Celâl efendi önden, girince papaz onu muhatap tutarak konuştu, ayetler okudu; Celâl efendiyi uzun boylu sükût ettirdi. Bunun üzerine ben papaza: (Kiminle konuşuyorsunuz?) dedim, (İsmail Emre’yle) dedi. (Hayır) dedim. (İsmail Emre benim!) O zaman papaz bana döndü. Ona: (İşitiyoruz ki birçok yerlerde, birçok defalar Kur’ânın Allah kelâmı olmadığını iddia etmişsiniz. Doğru ise, bunu bir kerre de sizin ağzınızdan işitmek isteriz ki size cevap verebilelim. Ben Hz. Muhammed’in ümmetinden en âciz bir kimseyim. Tahsilim yok, ümmîyim. Fakat iddialarınızı burada bir kere daha tekrarlayabilirseniz ben Rabbime murâbıt olarak size cevap vereceğim) dedim. Papaz bana; (Sen müftü müsün?) dedi, (Hayır), (Hoca mısın?) (Hayır, ben Hz. Muhammed’in ümmetinden, âciz bir kimseyim. Fakat onu çok severim. Onun hakkında söylediğiniz sözler beni müteesir etti. Çarşıda, dükkânda söylediklerinizi burada tekrarlarsanız, size Rabbime bağlanarak cevap vereceğim.) dedim. Papaz: (Yok, burada olmaz. Geniş bir salon tutarsınız, dinleyiciler, gazeteciler, hakemler, Hükümet ve Emniyet adamları gelirler; ondan sonra sizinle konuşabilirim.) dedi. Ona dedim ki; (İddiayı yapan biz değiliz, sizsiniz. O halde salonu tutmak size düşer. Sonra siz Abdi efendiye dün, bugün için: (Yarın saat ikide gelsinler, konuşalım) demişsiniz. (Mâdem konuşmayacaktınız, bizi niye çağırdınız?) Papaz yine bir salonda konuşmakta ısrâr edince şöyle dedim: (Bu iş çok gürültü koparır. Çünkü toplantıya gelecek olanların hepsi de Muhammed ümmetidir, Hz Muhammed’i çok severler, içlerinde mutaasıp ve tahammülü kısa kimseler bulunabilir. Halbuki siz İslâmiyet’e ve Hz. Muhammed’e lisânen taaruzda bulunacaksınız… Onların hiddetinden ve hücumundan sizi o salonda bulunacak olan Emniyet kuvvetleri koruyamazlar. Siz burada bizim karşımızda bile çekinerek konuşuyorsunuz. Halbuki biz bize burada selâmet ve emniyetle konuşabiliriz.

Abdi Çakar – Bunun üzerine papaz: (Burası dar) dedi. Emre: (Buraya dar diyorsunuz -pencereden avluya bakarak- dışarıya çıkalım, orası daha geniştir) dedi. Bunun üzerine papaz elinin tersiyle bir şey iter gibi bir hareket yaparak; (Bırak canım o meseleyi…) dedi; yüzünü çevirdi. Papaz bu hareketi birkaç defa daha tekrar edince ben dayanamadım; (Hiç durmadan, (Benimle konuşacak adam bul!) diye beni sıkıştırıp duruyordun, işte konuşacak adam karşında, niçin konuşmuyorsun?) dedim. Papaz yine eliyle o hareketi yaparak; (Bırak kuzum o meseleyi…) dedi.

Galip Mansuroğlu – Bununla: (Getirdiğin adamın ilmî hüviyeti nedir ki…) gibisinden Emre’yi küçümsüyordu.

Emre – Papaz, Celâl efendi ile onu İsmail Emre zannederek konuşurken, söylediklerinden; (82 yaşında olduğunu, Merzifon’da doğup yetiştiğini, isminin Artin olduğunu, Hukuk tahsilini Türkiye’de bitirdiğini, altı lisan bildiğini, Arapça’yı Arabistan’da öğrendiğini, şimdi de İngilizce öğrenmekte bulunduğunu, bâzı Türk valileriyle dost olduğunu, Kur’âna çok iyi vâkıf olduğunu, Kur’ân üzerinde hatırı sayılır münevver kimselerle mübâhâsede bulunduğunu öğrendik.

Mansuroğlu – Papaz, doğduğu yeri söylerken; (Ben özbeöz Türküm. Siz, hristiyanım diye, beni Türk zannetmezsiniz, halbuki ben bu vatanın çocuğuyum) dedi ve Kur’ânı dâima okuduğunu söyledi. Sonra Fransızca bir Kur’ân getirdi. (Türkçesi de var ama yeri zor olduğu için getirmedim. Bende Arapça, yaldızlı bir Kur’ân da var. Fakat onu daima elimde bulundurmuyorum) dedi.

Emre – Papaz bir ara, Hukuk mektebinden mezun olduğu için Türkiye’deki kiliselerin hukuk işlerine baktığını, Adana’ya bu gibi işleri neticelendirmek için geldiğini söyleyince kendisine dedim ki; (Siz resmen avukatlık haklarına sahipsiniz öyle değil mi?) (Evet) dedi, (Dâvâsını üzerinize aldığınız bir kimsenin yerini tutarsınız, yani onun yerine vekil olursunuz, değil mi?) (Evet), (Mâdemki mesele böyledir, o halde senin açtığın bu dâvâda karşı taraf olan Hz. Muhammed de beni vekil etti. Şimdi karşında benim gibi bir âcizi değil, Hz. Muhammed’i göreceksin. Hadi söyleyeceklerini söyle, iddianı bizzat senin ağzından dinlemek istiyorum. Ben sana İslâmiyet’in en son ve en ileri bir din olduğunu, Hz. Muhammed’in de son ve hak Peygamber olduğunu, Kur’ânın da Allah kelâmı olduğunu isbat edeceğim ve sen sükût edeceksin) dedim.

Ş.K. – Papaz, bu sözler karşısında şaşırdı. Yine de bir şeyler söylemiş olmak ve Kur’ânı küçümsediğini göstermiş olmak için; (Peki öyleyse, Kur’ân gökten mi indi?) dedi. Emre ona şu cevabı verdi: (Sizin inanışınıza göre Hz. İsâ, vücut kalıbıyla, olduğu gibi göğe çıkınca doğru olur da, Kur’ân kelam olarak gökten inerse yanlış mı olur? Mamafih, ne İsâ göğe çıkmıştır, ne de Kur’ân gökten inmiştir. Bu sözler birer rumuzdur.) deyince sûkût etti. Bir müddet yere bakarak düşündükten sonra şu suali sordu:

- (İsâ, ölüleri diriltti. Memed ne yapmış sanki?..)

Bunun üzerine

Emre – (İsâ’nın dirilttiği ölüler, neticede yine ölmediler mi? İş, vücûdu değil, aklı diriltmede. Hz. Muhammed böyle yapmıştır, işte benim gibi bir ölüyü diriltir, senin karşına diker, ağzını açıp konuşamazsın, işte Hz. Muhammed’in mucizesi budur, İsâ’nın da, Mûsa’nın da, Muhammed’in de vekîli benim! Sen bizim sevgilimize kılıç çekmeseydin, biz buraya gelmezdik. Haydi, işte karşındayım, soracağını sor, söyleyeceğini söyle.

Benim ağzımdan söyleyen (Kudret) ebediyyen ölmez. Sen de yaşayan bir ölü olduğunu kabul et, ben şimdi seni dirilteyim) dedi. Papaz şaşkın bir sükûtla yere bakıyordu.

Mahmut Kurdak – Bunun üzerine Emre: (Mâdem Muhammed’den konuşmuyorsun, öyleyse gel, İsâ’dan ve İsâ’dan evvelkilerden konuşalım. Biz yalnız Muhammed’i değil, onları da severiz.) dedi.

Abdi Çakar – Papaz yine yere bakıyordu. Ben de mütemâdiyen papazın dizini hafifçe dürterek ona (Hadi konuşsana…) diyordum.

Ş.K.- Bir aralık Emre papaza; (Sen İsâ’yı gördün mü?) dedi. İsâ’nın vekîli olan papaz ne cevap versin… (Gördüm) dese hakikat değil; (Görmedim) dese, ümmî bir kaynakçının karşısındaki bu durumu ne olacaktı?... Birden cevap veremedi; hafif bir tereddütten sonra (Hayır, görmedim) diyebildi. Arkasından, Emre, papaza bir muazzam suâl daha sordu: (Görmek ister misin?) Bu sûal o kadar kat’iyetle sorulmuştu ki, hepimiz heyecanlanmıştık. Emre bir büyük ve ilahî hâle bürünmüştü. Yüzü, doğuş doğduğu zamanlardaki gibi hafif soluktu. Sol gözünün altında ve elmacık kemiğinin üstündeki deri, muntazam fâsılalarla bu (Hâl)in nabzı gibi atıyordu. Aslında çok halim selim, yüzü bir bahar güneşi gibi ılık ve tatlı olan Emre’ye bir heybet gelmişti. İnsan, yüzüne rahat ve korkusuz bakamıyordu. Hele papazın başı hep önüne eğikti, yere bakıyor ve ara sıra başını iki tarafa (Nerden çattık…) der gibi sallıyordu. Fakat suâl çok kat’iydi: (İsâ’yı görmek ister misin?) (İsterim) dese, bir türlü (İstemem) dese bir türlü. Papaz kendi eliyle eştiği çukurda sıkıntılı dakikalar geçiriyordu. Nihayet hafifçe (İsterim) dedi. Emre: (Öyleyse, ölülüğünü kabul et, gözüme bak, sana İsâ’yı göstereyim. İsâ da benim, Mesîh de benim ) deyince, papaz çabuk çabuk: (Şuna bak, şuna bak… Nasıl söylüyorsun bunu? Sus! Sus! Sen ya delisin; ya da çok âlim bir adama benziyorsun) dedi. Emre’nin (Ben Mesîhim!) demesine çok heyecanlandı. Ağza alınmaması icab eden böyle bir sözün kolaylıkla söylenmesine kızmıştı. Halbuki kendisinin Hz. Muhammed’e (Memed) diyerek hakarette bulunduğunu unutuyordu. Oysaki Emre’nin sözünde hiçbir hakaret şemmesi yoktu.

Emre’den aldığı cevapların ve ondan gelen tekliflerin ağırlığı altında kalan papaz, şaşkınlığından, Emre’ye: (Sen ümmîyim diyorsun ama yalan söylüyorsun. Çünkü sende, bütün ilimlerin fevkinde olan bir ilim var ki, onu biliyorsun. Senin bu sözlerin, o ilmi bilen âlimlerin sözleridir.) deyince Emre; (Ben yalan söyleseydim, seni böyle susturamazdım. Ben o ilmi bilen bir (İnsan)da fâniyim. Sen ölü olduğunu kabul et, gözüme bak, seni dirilteyim) dedi. Papaz, Emre’nin yüzüne baktığını unutmuştu. Emre böyle söyleyince, tekrar yere bakmağa başladı. Bunun üzerine Emre: (Bak, senin daha benim yüzüme bakacak kudretin yok, bir de Hz.Muhammed’e, İslâmiyete dil uzatıyorsun) dedi.

Abdi Çakar – O zaman ben papazın dizine elimle dokunarak: (Papaz efendi! Size, İsâ’yı göstereceğim, diyor. Sevdiğinin başı için bir kerre Emre’nin yüzüne bak ) dedim. Buna rağmen bakmadı. Artık Mahmut Hoca’nın tahammülü kalmamış olmalıydı ki, âni olarak parmağını kaldırarak, papaza: (Ben bir şey söyleyeyim mi?) dedi. Papaz da; (Buyur) dedi. Mahmut Kurdak, kanapede oturan Emre’yi işaret ederek: (Bu adamı ikna et biz yedi kişi hep birden Hristiyan olacağız) dedi. Sonra ben de ona Lübnan’da Hıristiyan ettiği Müslüman aileyi hatırlatarak: (Bunlar hep âile reisidirler, yâni evlidirler. Sen Emre’yi iknâ edersen yedi Müslüman âileyi Hristiyan yapmış olacaksın.) dedim.

Papaz bu cür’etkar teklif karşısında şaşırdı, afalladı. Mahmut Kurdak dayanamadı, papaza: (Yâhu sen İsâ’ya bu kadar ümmet kazandırmak istemez misin?) dedi. Papaz çok sıkışık bir duruma düşmüştü.

Emre, papazı bu zor durumdan kurtarmak için mevzû değiştirdi. Duvardaki bir tabloyu göstererek: (Bu nedir?) diye sordu. Tabloda Meryem Ana ayakta duruyordu; kucağında da İsâ vardı. Papaz, birden bire arkaya döndü, baktı; (Ahmak Müslümanlar, siz zannedersiniz ki biz puta taparız) dedi ve bu zanda aldandığımızı anlatmak için çocukların yaptığı gibi, dilini dudakları arasından patlatarak çıkardı; ağzından (pup!) diye bir ses çıktı. Ve devam etti (Siz böyle zanneder ve böyle telkin edersiniz: Hristiyanlar, haça, puta tapar) dersiniz. Bizi kendi yaptığımız puta tapacak kadar ahmak zannedersiniz. Bir heykelin Allah olmadığına sizin kadar aklımız ermez mi?) dedi. Saatime baktım, saat dört olmuştu. Mahmut Kurdak bana: (Bunda iş yok, gidelim) dedi. Ayağa kalktık, salondan dışarıya, bahçeye çıktık. Papaz, Celâl Çalım ve Şevket Kutkan’la konuşuyordu. Ben Emre’nin yanına yaklaştım. Yere çömeldik. Ben Emre’ye: (Bizde bir hoca vardı, adını (ala deli) yani yarı kaçık koymuşlardı. Bu da onun gibi bir şey… Boşuna gelmişiz) dedim. (Yok, oğlum) dedi, (bu adam çok âlim.) (Hani, niye konuşmadı?) (Bizim âşık olduğumuz Allah’a, Muhammed’e, Kur’âna dil uzatan bir insan, karşımızda konuşabilir mi? Biz buraya senin hatırın için geldik; yoksa papazın, böyle olduğunu arkadaşlara birkaç gece evvel söylemiştik.)

Ayağa kalktık, Mahmut Kurdak’la beraber kapıdan çıkmak üzere olduğumuzu görünce, papaz, onları bırakarak bizim yanımıza geldi; önümüze gerildi; bizi bırakmak istemiyordu. Bunun üzerine Emre: (Bize kiliseyi gezdirir misin?) dedi. Papaz (Peki) diyerek gayet çevik bir hareketle salona girdi, anahtarı aldı, kilisenin bahçeye açılan yan kapısını açtı, girdi. Biz de girdik. Papaz, bir heykelin karşısında diz çökerek haç çıkardı, kalktı. Aynı heykelin önünde Emre de haç çıkardı. Papaz şaşırmıştı. Hiç böyle bir Müslüman görmemişti. Emre nasıl oluyor da haç çıkarıyordu? Yoksa bir mûcize mi olmuştu? Yani Emre hakikaten Hristiyan mı olmuştu? Papazın yüzünde sanki bütün bunlar okunuyordu. Çünkü Emre kemâli ciddiyetle haç çıkarıyordu. Alay olmasına imkân yoktu. Zâten papaz, Emre’yi yakından tanımış olsaydı, onun alay ve istihzâyı katiyen sevmediğini bilirdi.

Galip Mansuroğlu – Emre, papazın hayretini izâle etmek için sordu: (Siz bunu yapıyorsunuz ama yaptığınız şeyin manasını biliyor musunuz?) Papaz cevap vermedi, Emre onun şaşkın bakışlarına cevap vererek: (Haçı, Allah ne sağda, ne solda, inanan bir kimsenin kalbinde ve kafasındadır) diye çıkarsak, daha mânâlı olmaz mı?) dedi; papaz cevap vermedi.

Abdi Çakar – Bunun üzerine ben papaza, her ikisi önünde birer ampul bulunan, fakat biri yanan, diğeri sönük, iki heykel gösterdim: (Niçin bunun önündeki ampul yanıyor da öteki yanmıyor?) dedim. (Kuzum, bu ampulün yanması, burada Allah var, manasına gelir.) dedi. Ben de dışarıyı göstererek: (Orada yok mu?) dedim. Papaz bana kızarak; (Öyle değil vre kuzum…) dedi.

Emre – Bunun üzerine papaza sordum: (Nedir bu mumlar?) Papaz cevap verdi: (İsâ dedi ki: Kudüs’e gelin, buradan ışık alın ve aldığınız bu ışığı söndürmeyin). Dedim ki: (Bizde de var böyle hurâfat. Bu sözler bir hakikattir ama yanlış anlaşıldığından hurafe olmuş. (Nedir sizdeki hurâfeler?) (Biz Müslümanlar da ziyaretlere mum dikeriz. Biz de yanlış anlamışız, siz de. Eğer siz İsa’nın sözünü doğru anlasaydınız, Hz. İsâ’nın ışığını gözünüzden içeriye, kalbinize alıp, bir daha söndürmezdiniz. Halbuki bu mumlar ve ampuller sönebilir, kırılabilir) deyince, bu sözler hoşuna gitti. Bunun üzerine (Sen cahil bir adam değilsin, âlim bir adama benziyorsun. Böyle bir ilim vardır.) dedi. Daha anlamak istediği şeyler vardı. Onun için (ara sıra konuşalım) dedi. Papaz söylenen sözleri anlıyor, bazılarını hazmediyordu. Fakat din gayretiyle yine de iddiâda bulunuyordu.

Bundan sonra, bize kiliseyi gezdirdi.

G. Mansuroğlu – Papaz kiliseyi gezdirirken, evlenme meselesini ortaya attı. Papaz suallerimize cevap verip bizi mahküm edememiş durumda olduğu için, zaman zaman bu hâlin ağırlığından silkinmek istiyor ve kendince mühim bulduğu bâzı meseleleri ortaya atıyordu, İsâ’nın evlenmediğini ortaya sürmesi de bunun için olacaktı.

Emre – Papaz dedi ki; (Memed evlendi, yâni nefsine mahkûm oldu. Halbuki İsâ evlenmedi; ben de evlenmedim.) Ona dedim ki; (Her Hristiyan senin gibi evlenmeseydi, Hristiyanlar çoğalabilir miydi? Demek ki evlenmek lâzımdır ve bir vâzifedir. Hz. Muhammed bunu bir vâzife olarak yapmıştır, İsâ evlenmemekle hatâ etmiş dünyevî vazifelerini unutmuş, tek kanatta kalmıştır, Hz. Muhammed (Lâ ruhbaniyyete fil’islâm ) demiştir. Biz vâzifemizi yaparız.)

Hz.Muhammed’in bilmem kaç kadınla evlenmesi, bir nevi siyasettir, idârei maslahattır. Meselâ orduya kumanda eden adam, düşmanı mağlüb edince, onların en güzel kadınını ele geçiriyor. Diğer kumandanların da bu kadında gözü oluyor. Hz. Muhammed o kadını bunların elinden almasa, birbirlerine girecekler.

Sonra, zürriyet çoğalsın da İslâmiyet kuvvetlensin diye birden fazla kadınla evlenilmesini hoş görmüştür.

Emre – Muhammed vücutça sakat mıydı?

Papaz – Hayır.

Emre – Sağlam bir insan olan Peygamberimiz, o kadınlara şehvet nazarıyla baksaydı ve zevki için onlarla düşüp kalksaydı, onların her birinden birer ikişer çocuğu olmaz mıydı?

Papaz – ….

Emre – Hz. Muhammed rıyâzat yapmaz mıydı?

Papaz – Yapardı.

Emre – Peki aç kalan bir adam, bütün bu kadınları şehveti için mi başına toplamıştır? Demek ki onun böyle yapmasında bir hikmet vardır.

G.M. – Yine de papaz; (Ben, 82 yaşındayım, kadın yüzü görmedim.) (Gözünü kırparak): (Sen bu işte nasılsın?) dedi.

Emre – (Ben evliyim ve beş çocuğum var). Bizleri göstererek; (Bunlar da evlidirler.)

(Ben onbir seneden beri o işi unuttum. Evliliğim müddetince de Allah seni inandırsın o iş, yüzü geçmemiştir) dedi.

Bunun üzerine papaz, Emre’nin başını iki eliyle tutup sağa sola sallayarak (Ah seni ah!) dedi.

Kiliseden dışarı çıktıktan sonra Mahmut Kurdak; (Bu adam açık fikir münâkaşasına gelmiyor) diyerek gitti.

Papaz bir ara (Ben kaç seneden beri İsâ’ya hizmet ediyorum. Bak, konuşmalarımızın başından beri Muhammed’e (Hazret) dedim mi? Dersem, onun büyüklüğünü tasdik etmiş olurum. Hattâ Muhammed bile demem. Memed, Memed. Çünkü ben bütün varlığımla İsâ’ya bağlıyım) dedi. Bu söz üzerine Emre, yüzünden memnuniyeti belli bir halde bize dönerek; (Nâkıs da olsa, bu adamın şu imanı hoşuma gitti. Kendisini çok sevdim) dedi.

Bundan sonra Abdi Ağa; (Artık gidelim, bu adam konuşmuyor) deyince Emre: (Zannettiğiniz gibi değil. Dilini çözelim de bak, nasıl konuşur. Haddi zâtında çok âlim bir adamdır) dedi ve papaza (Bize bir kahve daha içirmez misiniz?) diye sordu. Papaz bu teklife çocuklar gibi sevindi: (Buyurun!) diyerek öne düştü; cübbesinin etekleri açılarak gidiyordu. Yine salona geldik.

Papaz, kahve söylemek için hizmetçi kadının yanına gidiyordu. Abdi Ağa papazı oturttu; (Ben giderim) dedi, gitti. Bir müddet sonra kahveleri getirdi; içtik.

Bu ikinci konuşmada papazın hâlinde fark edilir bir neş’e vardı. Artık Emre’nin gözüne bakmayı filân da unutmuştu. Emre, bu ikinci konuşmada onun ilim gururunu okşuyor, (evet, peki) gibi kısa tasdik cümleleriyle onu dinliyordu. İki saat süren bu konuşma, asıl mevzu ile alâkası olmayan bahisler üzerinde görüşülerek geçti.

Emre – Artık ayrılırken, dışarıda kapının yanında, kim bilir nasıl bir tazyik altında papaz şunları söyledi: (Ben 82 yaşına kadar Hristiyan yaşadım. Ben, bu yaştan sonra Müslüman olmam ha.) dedi. Ona: (Biz seni Müslüman yapmaya gelmedik ki… Yeter ki sen İslâmiyet’e, Hz. Muhammed’e dil uzatma… Uzatınca, işte benim gibi bir ümmî gelir, seni sükût ettirir) dedim. Papaz yine: (Sen ümmî değilsin, tahsilin var) dedi. (Hayır, dedim, biz yalan söylemeyiz.)

Kapıdan çıkarken kulağıma fısıldar gibi hafifçe: (Bâzı, bâzı konuşalım) dedi. Celâl efendi, rahmetlik, dışarı çıktıktan sonra (Ne dedi? Ne dedi?) diye papazın ne söylediğini sordu ve cevap almakta ısrar etti; biz de söylemeğe mecbur olduk. Celâl efendi de papazın mağlüb olduğunu anlatabilmek için ara sıra konuşmak istediğini önüne gelene anlatmış. Rahmetli severdi böyle şeyleri. Bunu da gidip papaza söylemişler.

Beş altı gün sonra Âbidinpaşa Caddesinde eski kilisenin önünde karşılaştık. (Hani konuşacaktık?) dedim. (Sen, benim seninle konuşmak istediğimi herkese söylemişsin) dedi, suratını ekşitti, bıraktı gitti. Hakkı da vardı. Resmî vazifesi ve dînî kisvesi olan bir papazdı. Bizimle konuştuğunun, başkaları tarafından duyulmasını istemezdi. Bir öğünme için söylenen söz, papazın mânevî yolunu kesti. Halbuki bu ilim herkesin olduğu gibi onun da hakkı idi.

Zapteden: Şevket Kutkan

*Papazın asıl ismi Artin, dini ünvanı “Per Paskal”

Not: Papazla konuşmaya başlamadan önce elinde çantasıyla gelmiş olan Ş.Kutkan, papaza: (Ben gazeteciyim. Konuşmaları yazmama müsaade eder misiniz?) deyince, papaz (Hayır) diyerek buna müsaade etmemişti.


Nasreddin Hoca Fıkralarının Tasavvufi İzahı

Hoca’nın körleri Sudan Geçirmesi

Yedi kör bir nehir kenarına gelmişler; karşı tarafa geçmek istiyorlar; fakat nehrin geçit yerini bilmiyorlar, göremiyorlar. Orada beklerken, ayak seslerinden anlıyorlar ki, bir adam suyun öbür yakasından kendilerine doğru geliyor. Soruyorlar: (Sen kimsin?) Adam: (Ben Nasreddin Hocayım) diyor. Körler: (Madem sen suyun geçidini biliyorsun, bizi de geçir, sana para verelim) diyorlar. Hoca onlara (Olur) diyor, (Adam başına iki mangır alırım). Körler razı oluyorlar. Hoca onlara: (Gözü bir parça ışık gören, elimden tutsun) diyor. Körler Hoca’nın dediği gibi yapıyorlar. Hoca önde, körler arkada, el ele nehrin ortasını bulunca, sondan iki körün ayakları kayıyor, suya gidiyorlar. Arkadaşları feryadı basıyorlar. (Aman iki arkadaşımız suya gitti!) Hoca onlara dönerek; (Siz de birkaç mangır eksik verirsiniz…) diyor.

EMRE’NİN Tefsiri:

Bu âlem de hiç durmadan akan (Zaman nehri) içinden geçen bir geçittir. Bizler de, eğer Hakikati anlamamış, Rabbimizi görememişsek, birer körüz; yani akıl gözümüz kör demektir. Kur’ân da böyle söylemiyor mu? Burada kör olan, âhirette de kör, demiyor mu?

Hz. Ali: (Ben görmediğim bir Rabbe ibâdet etmem,) diyor.

Hz. Muhammed de: (Lev lelmürebbi mâ areftü Rabbi ) diyor. Yani: (Mürebbim olmasaydı, Rabbimi bilemezdim.) diyor.

Eğer biz de bir (Mürebbî’nin) elini tutmazsak, bu geçidi geçemeyiz. Geçidi geçemeyenlerin kıymeti de iki mangırdan ibâretmiş!




İÇİNDEKİLER


DOĞUŞLAR 1
DOĞUŞLAR 2
SOHBETLER
SOHBETLER'DEN SEÇKİLER
İÇ KAYNAK DERGİSİ
EMRE'DEN GÜZEL SÖZLER
NASRETTİN HOCA FIKRALARININ TASAVVUF'I İZAHI
İSMAİL EMRE'NİN HAYATI


DUYURULAR

Kayıtlı veriler: 14.12.2017
-DOĞUŞLAR 1: 1210 adet
-DOĞUŞLAR 2: 1200 adet
-EMRE'DEN GÜZEL SÖZLER: 131 adet
-İÇ KAYNAK DERGİSİ: 25 adet
-NASRETTİN HOCA FIKRALARININ TASAVVUF'I İZAHI: 24 adet
-SOHBETLER: 70 adet
-SOHBETLER'DEN SEÇKİLER: 127 adet
   
"İsmail Emre’nin Tasavvufî Sohbetleri" eklenmeye başlandı. 04.09.2013
- "Doğuşlar 1" başlığıyla yayınlanmış 1110 adet doğuş web sitesine aktarılmıştır. 01.03.2013
- "Doğuşlar 2" başlığıyla yayınlanmış 1200 adet doğuş web sitesine aktarılmıştır. 31.05.2012
- "İç Kaynak Dergisi"nde yayınlanmış "Nasreddin Hoca Fıkralarının Tasavvufi Îzâhı" isimli bölümler web sitesine aktarılmıştır. 16.06.2010
- "İç Kaynak Dergisi"nin tüm sayıları (25 sayı) web sitesine aktarılmıştır. 16.06.2010
- İngilizce sayfaları hazırlık aşamasında. 08.10.2009
- ISMAILEMRE.NET 08.10.2009 tarihinde yeni tasarımı ile açıldı.. Ve zaman içinde külliyat web sitesine aktarılacak. 08.10.2009

 

İsmail Emre
İsmail Emre
İsmail Emre
İsmail Emre
İsmail Emre
İsmail Emre
Halil Develioğlu



Soru, görüş ve önerileriniz  için lütfen Webmaster ile bağlantı kurunuz.
BOBAR.NET